Strona główna Książki Trudności rodzicielstwa
PolskiEnglish

Trudności rodzicielstwa
pod redakcją Małgorzaty Święcickiej i Agnieszki Maryniak

trudnosci_rodzicielstwa_mediumRecenzje wydawnicze: dr hab. Grażyna Kmita, dr Małgorzata Woźniak-Prus

miejsce wydania: Warszawa
rok wydania: 2015
ISBN: 978-83-61269-64-9
format: 165 × 235 mm
liczba stron: 108
oprawa: miękka

Cena: 24.15 zł
21.70 zł

 

Czwarty tom serii wydawniczej „Psychologia Kliniczna Dziecka i Rodziny”, praca zbiorowa. W książce omówiono wybrane trudności związane z pełnieniem roli rodzicielskiej, którym dotąd w literaturze psychologicznej poświęcano zbyt mało uwagi. W dwóch pierwszych rozdziałach przedstawiono problemowe relacje między rodzicami i ich wpływ na funkcjonowanie dorastających dzieci oraz problemy rodziców osamotnionych w wyniku rozwodu lub śmierci współmałżonka. Rozdział trzeci dotyczy trudności przeżywanych przez rodziców w związku z sytuacją szkolną ich dziecka. Kolejne cztery rozdziały poświęcone są trudnościom wynikającym z zagrożenia życia i zdrowia dziecka: doświadczeniom rodziców dzieci przebywających w szpitalu, dzieci chorych na cukrzycę typu 1, noworodków z wrodzonymi wadami serca oraz wcześniaków. Ostatni z nich zawiera opis autorskiego programu warsztatów dla rodziców dzieci urodzonych przedwcześnie.

Streszczenia rozdziałów

1. Problemowe relacje między rodzicami a trudności dzieci w okresie dorastania
Barbara Tryjarska
Wydział Psychologii, Uniwersytet Warszawski
Rozdział dotyczy wybranych prawidłowości rozwoju osobowości rozpatrywanych na trzech poziomach: podstawowych dyspozycji, charakterystycznych przystosowań i koncepcji siebie. Na poziomie dyspozycji pojawia się kwestia interakcji czynników genetycznych i środowiskowych. Interakcja ta pozwala wyjaśniać stałość i zmienność cech osobowości w dzieciństwie i adolescencji. Autorzy przedstawiają wyniki badań ukazujące różny stopień stałości poszczególnych cech w ciągu życia. Charakteryzują zjawiska sprzyjające ich stałości oraz przyczyniające się do zmian w ich nasileniu. Na poziomie charakterystycznych przystosowań ważny jest wpływ dzieciństwa na funkcjonowanie jednostki w adolescencji i dorosłości. Na podstawie wyników badań autorzy formułują możliwe wyjaśnienia wpływu wzorca przywiązania w dzieciństwie na charakter więzi emocjonalnych w dorosłości. Na poziomie koncepcji siebie odwołują się do kwestii tworzenia tożsamości narracyjnej. Zbudowanie historii życia wymaga znalezienia odpowiedzi na pytanie: „Kim jestem?” oraz powiązania osobistej przeszłości z teraźniejszością i przyszłością. Problemy adolescencji ogniskują się wokół kwestii samooceny, która – względnie wysoka w dzieciństwie – na ogół obniża się oraz istotnie różnicuje w okresie dorastania. Jeśli osobowość odpowiada za integrację myśli, uczuć i zachowań, to jakie reguły spajające wyróżnione poziomy o tym decydują? Próbę odpowiedzi na to pytanie zawiera autorski model kontrolowanej niespójności osobowości zarysowany w ostatniej części rozdziału.

2. Rodzicielstwo po utracie – doświadczenia rodziców rozwiedzionych i owdowiałych
Magdalena Górska-Michałowska
Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w Białystoku
W rozdziale omówiono najważniejsze wyzwania, z którymi muszą zmierzyć się rodzice samotnie wychowujący dzieci po doświadczeniu utraty partnera w wyniku śmierci lub rozwodu. Zaprezentowano koncepcje teoretyczne oraz wyniki badań, które pozwalają lepiej zrozumieć proces radzenia sobie z utratą głównie przez rodziców, ale też ich dzieci. Owdowiali lub rozwiedzeni rodzice, oprócz uporania się z własnym bólem i cierpieniem, muszą podjąć funkcje rodzicielskie, wcześniej dzielone z partnerem, związane z organizacją życia rodzinnego, koniecznością sprostania dodatkowym obowiązkom i zadbania o sytuację finansową rodziny. Może to znacząco zmniejszyć ilość czasu i energii poświęcanych dziecku, ograniczyć możliwości monitorowania tego, co się z nim dzieje, a co najważniejsze – z powodu obciążenia i mniejszej dostępności emocjonalnej zredukować możliwości okazywania uczuć oraz dawania wsparcia i opieki dziecku.

3. Rodzice w sytuacji odrabiania pracy domowej przez dzieci
Małgorzata Święcicka
Wydział Psychologii, Uniwersytet Warszawski
Towarzyszenie dziecku podczas odrabiania pracy domowej często bywa źródłem napięć w rodzinie. W rozdziale tym omówiono reakcje (emocje i zachowania) rodziców na trudności doświadczane przez dziecko w takich sytuacjach – zarówno te powszechne, jak i typowe dla rodziców dzieci przejawiających objawy trzech zaburzeń: specyficznych trudności w uczeniu się, ADHD oraz zachowań opozycyjno-buntowniczych. Z przedstawionego przeglądu badań wynika, że rodzice próbują dostosować swoje oddziaływania do określonych trudności dziecka. Rolą psychologa klinicznego jest dopomożenie im w znalezieniu optymalnego dla ich dziecka sposobu zaangażowania w pracę domową.

4. Pediatryczny medyczny stres traumatyczny u rodziców dzieci hospitalizowanych
Agnieszka Maryniak
Wydział Psychologii, Uniwersytet Warszawski
Pediatryczny medyczny stres traumatyczny (PMTS) jest definiowany jako: „psychologiczna i fizjologiczna reakcja dziecka i jego rodziny na poważną chorobę, procedury medyczne, ból, inwazyjne lub budzące strach doświadczenia związane z leczeniem” (Kazak, Schneider i Kassam-Adams, 2009). PMST stwierdza się częściej u rodziców niż u dzieci, choć to one bezpośrednio doświadczały choroby i bólu. Sytuacja rodziców dziecka hospitalizowanego jest szczególna – sami nie będąc pacjentami, są podmiotem w relacji z personelem medycznym: to im udziela się informacji, od nich wymaga wyrażenia zgody na badania i zabiegi, a zarazem oczekuje się, że będą wspierać dziecko. Ponadto powinni też pełnić swoje codzienne funkcje opiekuńcze, zmodyfikowane zgodnie z warunkami panującymi w danym szpitalu. W takich okolicznościach rodzice doświadczają szczególnie silnego stresu, co może skutkować wystąpieniem u nich PMST.

5. Opieka nad małym dzieckiem z cukrzycą typu 1
Beata Zduńczyk, Katarzyna Piechowiak, Agnieszka Szypowska
Klinika Pediatrii, Warszawski Uniwersytet Medyczny
Cukrzyca typu 1 jest chorobą przewlekłą, na którą zapada coraz większa liczba coraz młodszych dzieci. Decyzje dotyczące leczenia (np. dawkowania insuliny) dziecka z cukrzycą – w odróżnieniu od innych chorób – muszą podejmować jego rodzice. W rozdziale tym omówiono wpływ choroby dziecka na codzienne funkcjonowanie jego rodziny oraz stan emocjonalny rodziców. Przedstawiono też wyniki badań własnych, których celem było określenie czynników różniące rodziców dzieci poniżej 10 r.ż. z dobrze i źle wyrównaną cukrzycą.

6. Matki noworodków z wrodzonymi wadami serca. Co wiedzą? Co czują? Czego oczekują?a
Agnieszka Rojczyk, Alicja Bielawska
Instytut „Pomnik – Centrum Zdrowia Dziecka”, Warszawa
Przed rodzicami noworodków, u których w życiu płodowym lub zaraz po urodzeniu wykryto złożoną wadę serca, niespodziewanie stają całkiem nowe dla nich wyzwania. Choroba dziecka zmusza ich do podejmowania trudnych decyzji, nagłego przystosowania się do nie w pełni zrozumiałej sytuacji, opiekowania się dzieckiem o szczególnych potrzebach, a także poradzenia sobie z własnymi emocjami. W badaniach własnych przeprowadzono częściowo ustrukturalizowane wywiady z rodzicami 45 noworodków z wrodzonymi wadami serca, które miały na celu poznanie ich odczuć, potrzeb i oczekiwań w pierwszym okresie życia dziecka związanym z procesem diagnostycznym i operacją. Niezależnie od momentu postawienia diagnozy narodziny chorego dziecka są dla rodziców traumą mającą związek głównie z lękiem o jego życie, która początkowo utrudnia zrozumienie przekazywanych przez lekarzy informacji na temat specyfiki choroby i planu leczenia. Rodzice obawiają się, że nie będą potrafili właściwie zaopiekować się chorym noworodkiem. Często jednak odnajdują potrzebne wsparcie wśród swoich najbliższych i personelu medycznego, wśród rodziców innych chorych dzieci, z którymi spotykają się w czasie hospitalizacji, a także w relacjach z dzieckiem.